دكتر مهران فرهادی از پایان‌نامه‌ی دكتري تخصصي خود در رشته‌ی روانشناسی سلامت، با عنوان «نقش سبکهای ابراز و مهار خشم و سطح اضطراب خصیصه ای در واکنش قلبی- عروقی» به تاریخ سوم آذرماه 1388 دفاع نمودند. پایان‌نامه‌ي ايشان توسط دكتر نیما قربانی هدايت شده است.

چكيده‌ی پایان‌نامه

 به منظور بررسی نقش اضطراب خصیصه‌ای و سبک‌های ابراز و مهار خشم در واکنش قلبی عروقی، در مطالعة نخست 427 دانشجوی ساکن کوی دانشگاه تهران در این پژوهش شرکت کردند و پرسشنامه‌های اضطراب خصیصه‌ای، سبک‌های ابراز و مهار خشم و صفت خشم روی آنان اجرا شد. نتایج نشان داد: الف) اضطراب خصیصه‌ای با خشم خصیصه‌ای همبستگی مثبت دارد. ب) سبکهای ابراز و مهار خشم با سطوح اضطراب خصیصه‌ای رابطه دارد؛ یعنی بیشتر افرادی که اضطراب خصیصه‌ای بالایی دارند خشم خود را به صورت بیرونی و درونی ابراز می‌کنند و بیشتر افرادی که اضطراب خصیصه‌ای پایینی دارند خشم خود را به صورت بیرونی و درونی مهار می‌کنند. در مطالعة دوم با توجه به سطح اضطراب (بالا و پایین) و چهار سبک ابراز و مهار خشم بیرونی (رفتاری) و درونی (جسمانی)، 108 نفر از نمونة نخست در هشت گروه انتخاب شدند. در مرحلة بعد، واکنش قلبی عروقی افراد در موقعیت استرس‌زای مشاهدة چند فیلم مستند ترسناک و خشن (جمعاً 15 دقیقه) مورد بررسی قرار گرفت. واکنش قلبی عروقی آزمودنیها شامل ضربان قلب، فشارخون سیستولیک، و فشارخون دیاستولیک با استفاده از دستگاه مونیتورینگ به صورت مستمر ثبت شد و میانگین واکنشها به دست آمد. نتایج نشان داد سطوح بالا و پایین اضطراب خصیصه‌ای اثر متفاوتی بر واکنش‌های قلبی عروقی نداشتند، سبکهای ابراز و مهار خشم نیز بر واکنش‌های قلبی عروقی اثر متفاوتی نداشتند، اما سبکهای ابراز و مهار خشم و سطح اضطراب خصیصه‌ای در واکنش قلبی عروقی اثر متقابل داشتند؛ بدین معنی که ابراز بیرونی (رفتاری) خشم همراه با اضطراب بالا، با واکنش قلبی عروقی (ضربان قلب) پایین و ابراز بیرونی خشم همراه با اضطراب پایین با واکنش قلبی عروقی بالا همراه بود. این مسأله در مورد ابراز درونی (جسمانی) خشم متضاد بود؛ یعنی ابراز درونی خشم همراه با اضطراب بالا با واکنش قلبی عروقی بالا‌، و ابراز درونی خشم همراه با اضطراب پایین با واکنش قلبی عروقی پایین‌ همراه بود. همچنین هنگامی که مهار درونی (جسمانی) و بیرونی (رفتاری) خشم با سطح اضطراب بالا همراه باشد، واکنش قلبی عروقی (ضربان قلب) کمتر از زمانی است که این سبکها با اضطراب پایین همراه باشند. ممکن است افراد دارای اضطراب خصیصه‌ای بالا و ابراز بیرونی خشم با ابراز خشم از تجربة آزار دهندة استرس اجتناب کنند و نیز براساس مدل پاسخ جبرانیِ پاسخهای شرطی، مکانیزمی جبرانی واکنشی مخالف با واکنش اولیه (افزایش ضربان قلب) را ایجاد و باعث کاهش ضربان قلب می‌شود. همچنین ممکن است این افراد با استفاده از مکانیزم همسانسازی با پرخاشگر اضطراب خود را کاهش داده و ضربان قلب خود را پایین ‌آورند. یافته‌ها بر احتمال عدم ارتباط خطی خشم و واکنشهای قلبی عروقی و ضرورت مطالعات دقیق‌تر و پیچیده‌تر در این خصوص تأکید کرده‌اند.‌

واژه هاي کليدي: اضطراب خصیصه‌ای (صفتی)، سبک‌های ابراز و مهار خشم، واکنش قلبی عروقی.